destileren van geur

Wierook

Het klinkt groen

Ooit van een letter-kleursynestheet gehoord? Nou ik niet (tot een tijdje terug). Een letter-kleursynestheet ziet of voelt kleuren bij letters. Heel maf. Maar het kan nog gekker. Er zijn ook synestheten die bij geuren kleuren zien of muziek kunnen proeven. Eigenlijk is het een onwillekeurige neurologische aandoening, waarbij de zintuigen met elkaar ‘mengen’, maar zolang het niet storend is kun je het ook een gave noemen. 

Onderzoekers kwamen er achter dat bij ongeveer twee tot vier procent van de bevolking het hersengebied dat het zicht verwerkt, de zogenaamde visuele cortex, overactief is. Er is gesuggereerd dat kleine kinderen bijna allemaal synestheet zijn. De gebieden in de hersenschors waar informatie van de zintuigen verwerkt wordt zijn bij pasgeborenen onderling verbonden, en dan ook nog eens met veel meer verbindingen dan een volwassen persoon normaliter heeft. Een paar maanden na de geboorte verdwijnen er verbindingen en komen de zintuigen meer op zich zelf te staan. Hierdoor verdwijnt de synesthesie verdwijnt. Slechts bij een enkeling behoudt de bijzondere gemixte waarneming en waarbij alle zintuiglijke indrukken op een grote hoop gegooid worden.Jammer voor de rest van de mensheid. zij moeten eerst zwaar aan de drugs voordat een witte pingpongbal in je hand ook naar een beetje naar mandarijntjes ruikt.

Vulpotlood

Het vulpotlood van vroeger was een wonderlijk vernuftige uitvinding en tevens ook de voorloper van het nu gangbare houten potlood. Natuurlijk gaat de aandacht van velen uit naar de mooie voorbeelden die er te vinden zijn van de vulpotlood pennen (die hieronder komen uit het begin van de 19e eeuw), maar ik was zelf meer geïnteresseerd in de vullingen. Die hadden we namelijk thuis in de oude drukkerij. Ze zaten in van die ouderwets Duitse 'gründliche' doosjes in de flitsende kleur muisgrijs, met een label in perkament geel, met rood randje en uiteraard zwarte drukletters. Het bijzondere van zo'n doosje met potloodstiften was -dat als je de deksel oplichtte- er tientalle nieuwe, kleinere, langwerpige en ook vooral platte verpakkingen zichtbaar werden. Ook deze waren grijs met een gelig label, maar als toegift hadden deze een gouden zegel waarmee de verpakking als een kostbaarheid afgesloten was. Na het verbreken van het zegel kon de verpakking opengeschoven worden, een klein magisch moment. Een schat van maar liefst zes stevige, zwartglimmende potloodstiften werd onthuld; keurig in het gelid in hun houten omhulsel. Ik heb altijd genoten van de geur van de oude verpakkingen en het vernuft waarmee de potloodstiften zo netjes breekvrij ingepakt waren. Ondanks het kleine doosje kreeg je 'veul' potlood voor je geld. De verwondering zat 'm gewoonweg in de breekbare schoonheid.

sandelhout

De Sandelhoutboom is een langzaam groeiende boom met een bruingrijze stam en licht paarse bloemen. Hij kan tot twaalf meter hoog worden. Geduld is echter vereist. De boom moet minstens dertig jaar oud zijn voordat er een druppel goede etherische olie uit kan worden gewonnen. Bomen van veertig tot tachtig jaar hebben de voorkeur, want hoe ouder de boom wordt hoe sterker de heerlijke sandelhout geur van het hout. Voornamelijk het kernhout en de wortels bevatten veel essentiële olie. Daarom worden de waardevolle bomen niet gerooid door ze om te zagen maar worden ze met wortel en al geoogst. De geur van Sandelhout (de chemische stof die je ruikt heet Santalol) wordt omschreven als een zoete rijke, subtiel troostende en warme geur die lang blijft hangen.

In 1618 had de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) op Timor de handel in Sandelhout (Santalum album) stevig in handen. Dat was belangrijk, want in Azië was het een van de belangrijke handelswaren. De Aziaten gebruikte (en nog steeds) het hout voor de bouw van tempels en andere religieuze toepassingen zoals wierookstokjes en kunstig houtsnijwerk. Etherische olie uit sandelhout werd daarnaast in parfum en geneesmiddelen (tegen geslachtsziektes) verwerkt. Ook werd het hout gebruikt om meubels van te maken, dit omdat het zo stevig en bestand tegen insecten was. Kortom, een handeltje in Santalum album was dus zeer lucratief. De Hollanders probeerden daarom vaste voet op Timor en Soemba te krijgen al lukte dat op Soemba niet al te best. De vorsten aldaar voerden aan dat de kap van sandelhout op basis van hun religieuze overtuigingen bezwaarlijk was. Maar ja, tegen geld is alles te koop en zo oogstte de opperhoutvester van de VOC, ene heer de Voogd, langzaamaan het hele eiland leeg. De nieuwe aanplant waar hij ook voor verantwoordelijk was werd nooit groot, zeker nadat de markt instortte door concurrentie van plantages uit andere landen zoals India. Uit dat land komt nu nog steeds het meeste en ook beste sandelhout. Maar helaas is de vraag naar sandelhout groter dan de bomen groot kunnen groeien. Omdat goed Sandelhout door te jong kappen en illegale kap schaars aan het worden is is het hout het afgelopen decennium ontzettend duur geworden. Wat dat betreft zouden er meer volkeren zoals de mensen op Soemba mogen opstaan die de Sandelboom als heilig beschouwen en de kap dus op basis van hun religieuze overtuiging niet toestaan. Bedenk voordat je weer iets met sandelhout koopt eert of er niet een verdacht luchtje aan zit.