Blaschka

Blaschka was een glasblazer. En niet zomaar een. Zijn specialiteit was het blazen van anatomische modellen. Stel dat je aan studenten wilt laten zien hoe een kwal er uitziet. Er is niet altijd een levend exemplaar voorhanden en bewaren is nauwelijks mogelijk. Daarom kun je er beter een model van maken, van papier-maché bijvoorbeeld. Of nog mooier: van glas. Omstreeks 1880 waren de glasbewerkers vader en zoon Blaschka in Dresden ware meesters in die kunst. Ze werkten met ijzerdraad en lijm. Soms gebruikten zij gekleurd glas, in andere gevallen verfden ze de modellen. Jarenlang hebben zij modellen gemaakt van ongewervelde dieren zoals slakken, kwallen, zeeanemonen en microscopisch kleine diertjes. Bij elkaar duizenden exemplaren van ongeveer 700 diersoorten. Zij waren vooral beroemd om de prachtige glazen bloemen. De modellen zijn erg gedetailleerd gemaakt aan de hand van vele anatomische tekeningen (Sommige modellen zijn gebaseerd op prenten van Ernst Haeckel) en door de bestudering van levende exemplaren. Helaas is de kunst van deze glazen anatomische modellen in de vergetelheid geraakt door betere onderzoeksmethoden en goedkopere plastic modellen.

In Nederland zijn meerdere modellen te bewonderen in het Universiteitsmuseum in Utrecht.

Meer van deze uitzonderlijk mooie modellen

(De gebruikte foto bij dit bericht is eigendom van het Universiteitsmuseum. Waarvoor dank.)

Zeeprenten van Ernst Haeckel

Ernst Heinrich Philipp augustus Haeckel (1834 - 1919) was een vooraanstaande Duitse bioloog, natuurwetenschapper, filosoof, arts, professor in de vergelijkende anatomie en kunstenaar. Hij ontdekte duizenden nieuwe soorten, bracht een verfijning aan in de door Carl Linnaeus opgezette genealogische boom van alle levensvormen en bedacht daarnaast veel termen in de biologie, met inbegrip van veel gebruikte termen als Stam en ecologie. Naast zijn eigen werk bracht Haeckel het werk van Darwin in Duitsland onder de aandacht. In zijn werkzame leven behaalde Haeckel vele successen, maar enkele grote miskleumen bleven hem achtervolgen.

De prenten die van zijn werk gemaakt zijn zijn echter buitengewoon mooi. Zijn waterverfschilderingen en schetsen werden door Adolf Giltsch omgezet naar gravures zoals die hiernaast. In het boek "Kunstformen der Natur" werden van de ruim 1000 gravures er 100 hoogtepunten uitgekozen. Het boek laat de wereld vanuit Haeckels oogpunt zien. Alle platen hebben een hoge mate van symmetrie en een strakke ordening. Echt iets wat bij deze man paste. Deze stijl waarbij wetenschap en kunst elkaar versterkten was dermate uniek dat het verschillende Art Nouveau-pioniers beïnvloedde bij hun werk. Een concreet voorbeeld van een gebouw dat mede geïnspireerd door de prenten zijn vorm kreeg, is de beurs van Berlage. Ook de glasblazersfamilie Blaschka gebruikte de prenten voor hun bijzonder mooie glazen modellen. Naar het prentenkabinet van Haeckel